Warszawa w budowie - zwiastun festiwalu projektowania | 6.10.09
do 22.11.2009 Warszawa
Muzeum Sztuki Nowoczesnej zamieni się w centrum dyskusji o roli projektowania w kształtowaniu życia codziennego Warszawy. Na program składają się wystawy, debaty oraz projekty artystyczne w przestrzeni miejskiej.
„Warszawa w budowie” to opracowana przez Muzeum propozycja znalezienia oryginalnej formuły takiej imrezy, odpowiadającej na realne potrzeby polskiej stolicy. Zatem nie klasyczny festiwal designu, znany z wielu miast Polski i świata, prezentujący najnowsze trendy we wzornictwie przemysłowym, a właśnie „zwiastun festiwalu”, którego ostateczny kształt poznamy dopiero w przyszłości. Intencją Muzeum jest skupienie się na projektowaniu miejskim, czyli takim, które poprawia przestrzeń wspólnie użytkowaną przez ogół mieszkańców Warszawy.
Zamiast prezentować atrakcyjne przedmioty indywidualnej konsumpcji, festiwal „Warszawa w budowie” stawia pytania o przestrzeń publiczną i prywatną. Jakiego miasta chcą warszawiacy? Jak ma ono wyglądać w przyszłości?
Celem pierwszej edycji festiwalu, nazwanej ze względu na swój pilotażowy charakter „zwiastunem”, jest zdiagnozowanie problemów i specyfiki Warszawy – miasta, gdzie, w odróżnieniu od innych europejskich metropolii, tak wiele jest jeszcze do zaprojektowania. Od czasu powojennej rekonstrukcji Warszawa ciągle pozostaje wielkim placem nieustannej budowy, bezkształtną przestrzenią mającą dopiero w jakiejś nieokreślonej przyszłości stać się europejską metropolią. Po latach scentralizowanego planowania podporządkowanego modernistycznej ideologii, wraz z nastaniem demokracji rozwój Warszawy uległ żywiołowi wolnego rynku. Będący źródłem społecznej frustracji autorytaryzm zastąpiony został przez anarchizm, w którym interesy silniejszych zwyciężają nad dobrem wspólnym. Nie sprzyja to powstawaniu przestrzeni przyjaznej mieszkańcom.
Wśród wielu zadań, jakie przed Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie postawili jego założyciele, jest także dbałość o przestrzeń publiczną i zapoczątkowanie procesu porządkowania ścisłego centrum stolicy. Równocześnie, Muzeum pozostaje tak charakterystycznym dla Warszawy „projektem na przyszłość”, funkcjonującym w tymczasowej siedzibie po dawnym sklepie z dywanami. Stan prowizorki, ciągłego bycia wpół drogi do realizacji przyszłościowego projektu, to cecha typowa dla Warszawy i wielkich miast rozwijającego się świata – Azji, Bliskiego Wschodu czy Ameryki Łacińskiej. Prowizorka dająca poczucie niedosytu będzie szczególnie ważnym motywem przewijającym się w programie „Warszawy w budowie”. Postkomunistyczna słabość projektowania i planowania, trudność w realizacji projektów wspólnotowych, takich jak budowa Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, wobec łatwości, z jaką działa sektor prywatny – będą kwestiami poruszane podczas spotkań w Muzeum. Równocześnie prowizorka jako owoc kreatywności i radzenia sobie z „obiektywnymi” warunkami to temat wystawy, która wypełni przestrzeń siedziby Muzeum przy ulicy Pańskiej.
Na program „Warszawa w budowie” składają się cztery części: WYSTAWA, SKLEP, ROZMOWY i DEPARTAMENT PROPOZYCJI. W pierwszej części prezentowane są prace artystów polskich i zagranicznych, nawiązujące do projektowania, naśladujące język designu czy urbanistyki, jednak nie w celu tworzenia funkcjonalnych rozwiązań lecz przybliżenia określonej grupy tematów, wiążących się z przestrzenią miejską: rozpadu, nietrwałości, chaosu, porażki społecznych utopii. W miejscach, gdzie całościowe rozwiązania nie mają szans na realizację, prowizorka zastępuje projektowanie, jest konkurencyjną strategią zaspokajania potrzeb – dominującą w środkowo-europejskiej rzeczywistości i dlatego wartą przeanalizowania.
Druga część – SKLEP – prezentowana będzie w sąsiadującym z Muzeum pawilonie meblowym „Emilia”, który w ostatnich dziesięcioleciach ulegał tak typowej dla architektury lat 60. degradacji, a ostatnio jest częściowo rewaloryzowany, dzięki współpracy gospodarza obiektu, firmy „Meble Emilia” z Muzeum.
Ta część festiwalu poświęcona będzie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości polskiego wzornictwa przemysłowego – najciekawsze współczesne projekty mebli i przedmiotów codziennego użytku skonfrontowane zostaną z seryjną produkcją polskiego przemysłu meblarskiego, oferowaną w „Emilii”, jak i z historycznymi przykładami nowoczesnych polskich mebli. Zapowiedzią wystawy będzie uroczyste usunięcie z elewacji „Emilii” wielkoformatowego baneru reklamowego i zastąpienie go odtworzonym historyczny neonem. Klienci „Emilii” i publiczność wystawy w wybrane dni będą mogli korzystać z konsultacji projektantów.
Równolegle w siedzibie Muzeum toczyć się będą dwa cykle spotkań. ROZMOWY to sześć sesji poświęconych wybranym zagadnieniom z zakresu wzornictwa przemysłowego, grafiki użytkowej typografii, architektury i urbanistyki, ekonomii. Wśród tematów poruszanych w ramach tych spotkań znajdzie się m.in. historia placu Defilad i koncepcje zabudowy otoczenia Pałacu Kultury czy urbanistyczne dzieje ulicy Puławskiej. Obok takich varsavianistycznych tematów prezentowane będzie także twórczość wybitnych krajowych i międzynarodowych projektantów.
Organizowane pod patronatem „Gazety Stołecznej” czwartkowe sesje zatytułowane DEPARTAMENT PROPOZYCJI prowadzone przez Magdalenę Mosiewicz, składać się będą z przedstawianych przez warszawiaków pomysłów na rozwiązywanie rozmaitych wielkomiejskich bolączek – od najprostszych i najtańszych, po te największe, wymagające wielomiliardowych inwestycji. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przykłada do takich inicjatyw i dyskusji szczególną wagę, ponieważ ono samo jeszcze w latach 90. uchodziło za utopijną wizję, niemożliwą do realizacji. Zaproszeni do udziału są wszyscy zainteresowani: osoby prywatne, organizacje, firmy, instytucje, a także urzędnicy.
Kuratorzy festiwalu: Sebastian Cichocki, Tomasz Fudala, Ana Janevski
Współpraca kuratorska: Katarzyna Karwańska, Kukiko Nobori
Program
9.10 “Architektura spadochronowa” (kurator: Tomasz Fudala)
Pierwsza konferencja z cyklu “Rozmowy”, poświęcona “Architekturze spadochronowej”, czyli budowlanej anarchii, architekturze powstającej samorzutnie i chaosowi przestrzennemu. Będzie próbą podsumowania ostatnich 20 lat, w czasie których krajobraz polskich miast zmienił się nie do poznania. Zaproszeni goście będą analizować różne aspekty chaosu architektonicznego z perspektywy urbanistycznej, społeczno-politycznej, filozoficznej oraz poprzez pryzmat historii architektury wernakularnej. Specjalne miejsce zostanie poświęcone przemianom, jakim podlegało wykonywanie profesji architekta w Europie Wschodniej po komunizmie.
Uczestnicy:
Mathias Heyden – zaczynał swoją działalność w latach 90. jako berliński stolarz i architekt. Był współinicjatorem projektu K77, na pograniczu politycznego aktywizmu, rzemiosła, architektury i dizajnu (1992-2002). Dzisiaj prowadzi architektoniczny instytut ISPARA zajmujący się strategiami architektury partycypacyjnej i projektowania przestrzeni.
Artur Klinau – absolwent architektury na politechnice w Mińsku, artysta, szef Białoruskiego Stowarzyszenia Sztuki Współczesnej, redaktor czasopisma “Partisan”, Na jesieni w wydawnictwie “Czarne” ukazała się po polsku jego książka “Mińsk. Przewodnik po Mieście Słońca”, która dotykał problemu komunistycznego miasta idealnego i jego postkomunistycznej przemiany.
Oystein Ro – dyrektor i kurator Galerii 0047 w Oslo, współautor projektu Northern Experiments, poświęconego wielkim postsowieckim miastom Dalekiej Północy; urbanistycznym – architektonicznym i społecznym przemianom w tamtejszej przestrzeni publicznej i architekturze mieszkaniowej.
Dorota Katner/Joanna Maciejewska – kuratorki wystawy “Plany na przyszłość”, przygotowywanej przez Centrum Łowicka, prezentującej nieprzerwanie od wielu lat kierunki w jakich rozwija się Warszawa. Jest to jednocześnie jedyna regularna inicjatywa architektonicznych wystaw o Warszawie, która pokazuje jej szanse, ale też zagrożenia.
Joanna Erbel – aktywistka i redaktorka “Krytyki Politycznej”, przygotowuje doktorat związany z architekturą i urbanistyką Warszawy.
Joanna Warsza – kuratorka, założycielka Fundacji Laury Palmer, która od 2007 r. organizuje działania performatywne, mieszczące się pomiędzy teatrem dokumentalnym i sztuką partycypacyjną. Jej kilkuletnia działalność kuratorska inspirowana społecznym i urbanistycznym funkcjonowaniem Stadionu Dziesięciolecia, zaowocowała wieloma projektami w przestrzeni publicznej.
Sharon Rotbard – izraelski architekt i blogger, wykładowca architektury Akademii Bezalel w Jerozolimie, wydawca i autor wielu ważnych architektonicznych publikacji, takich jak “White City, Black City” (2005), poświęconej architektonicznemu i urbanistycznemu wymiarowi konfliktu bliskowschodniego.
16-17.10 – sesja wyjazdowa – Łódź Design Festival, Muzeum Sztuki i wykłady w pociągu relacji Warszawa-Łódź
23-24.10 “Typo-miasto. Projektowanie przeszłości” (kuratorzy: Magdalena Frankowska i Sebastian Cichocki)
30-31.10 “Post-komunizm przestrzeni publicznej” (kuratorka: Ana Janevski)
6-7.11 “Studium przypadku: Plac Defilad” (kuratorka: Joanna Mytkowska)
13-14.11 “Miasto i zysk” (kuratorzy: Kuba Szreder i Michał Kozłowski)
20-21.11 “Czy wszystko jest produktem?” (kuratorzy: Sebastian Cichocki i Ana Janevski)
RSS